During the filming of my movie on Milos, something imposed the presence of this passage. It did not arise as a choice but as an intrusion — as if an Ionian poetic self entered the film and brought with it Aeschylus’ Persians. Reality itself, as it unfolds today, seems to open such ruptures. As Aristotle notes in the Poetics, art can say more than history, because it grasps the whole.

In the film, the voice of the ghost of Darius is heard at the moment when the hero emerges from the darkness of a tunnel into the light. This voice comes from the underworld and speaks of the cause of the Persian destruction: hubris.
Hubris is not simply arrogance — it is the violation of a boundary.

Yet the passage itself opens a crucial philological question. The text states that the Persians invaded Hellas. However, they themselves did not use this word. In their inscriptions, the Greek peoples are called Yauna — Ionians.

This difference is not a detail. It transforms the very perspective of history. Ionia is not merely a part of Greece, but a frontier of worlds, a point where East and West meet. And the word “Greeks” did not originally describe a unified people. In the ancient world there were many distinct groups — Ionians, Aeolians, Dorians, Achaeans.
The unity of the “Greeks” is a later construction.

The question therefore shifts. When and why did this plurality begin to be named by a single name?

In Homer, this unity does not yet exist. There are Achaeans, Danaans, Argives. And opposite them stand the Trojans, who do not appear as a radically foreign world. They speak the same language within the epic, bear names that carry meaning, and partake in the same gods.
The conflict is not absolute otherness — it is a rupture within a shared world.

If the Persians call all these peoples Ionians, and if Homer presents a world where distinctions have not yet solidified, then the question deepens.
Is Ionia not merely a place, but a field?
Do the Trojans belong to this field?

The same structure reappears in Aeschylus. In the dream of Atossa, two women appear — one from the East and one from the West — whom the poet calls sisters of the same race.
Not two worlds — but two forms of one.

The same image is inscribed in geography. At the western edge of the Mediterranean stand the Pillars of Heracles; at the eastern edge lie the Strait of Hormuz.
Two gates of the same world.

Between them unfolds the drama of ancient civilizations. And within this frame, the words of Darius acquire a deeper meaning:
Hubris does not destroy only armies — it destroys the memory of a shared origin.

The photograph accompanying this text comes from the filming of the movie on Milos, at Sarakiniko — a landscape almost otherworldly, a lunar field where matter seems stripped of its familiar form. There we found the tunnel that appears in the film, a passage through the white rock, like a fissure between planes.
This place is not a setting — it is a threshold.

Maria Alexea

Στα γυρίσματα της ταινίας μου στη Μήλο, κάτι επέβαλε την παρουσία αυτού του αποσπάσματος. Δεν προέκυψε ως επιλογή αλλά ως εμβολισμός — σαν ένας ιωνικός ποιητικός εαυτός να εισέρχεται στην ταινία και να φέρνει μαζί του τους Πέρσες του Αισχύλου. Η ίδια η πραγματικότητα που εκτυλίσσεται σήμερα φαίνεται να ανοίγει τέτοια ρήγματα. Όπως σημειώνει ο Αριστοτέλης στην Ποιητική, η τέχνη μπορεί να πει περισσότερα από την ιστορία, γιατί συλλαμβάνει το όλον.

Στην ταινία, η φωνή του φαντάσματος του Δαρείου ακούγεται τη στιγμή που ο ήρωας βγαίνει από το σκοτάδι ενός τούνελ στο φως. Η φωνή αυτή προέρχεται από τον κάτω κόσμο και μιλά για την αιτία της καταστροφής των Περσών: την ύβρη.
Η ύβρις δεν είναι απλώς αλαζονεία — είναι παραβίαση ορίου.

Το ίδιο όμως το χωρίο ανοίγει ένα κρίσιμο φιλολογικό ερώτημα. Το κείμενο αναφέρει ότι οι Πέρσες εισέβαλαν στην Ἑλλάδα. Οι ίδιοι όμως δεν χρησιμοποιούσαν αυτή τη λέξη. Στις επιγραφές τους, οι ελληνικοί λαοί ονομάζονται Yauna — Ίωνες.

Η διαφορά αυτή δεν είναι λεπτομέρεια. Μεταβάλλει την ίδια την οπτική της ιστορίας. Η Ιωνία δεν είναι απλώς ένα τμήμα της Ελλάδας αλλά μεθόριος κόσμων, ένα σημείο όπου Ανατολή και Δύση συναντώνται. Και η λέξη «Έλληνες» δεν περιέγραφε αρχικά έναν ενιαίο λαό. Στον αρχαίο κόσμο υπήρχαν πολλά διαφορετικά φύλα — Ίωνες, Αιολείς, Δωριείς, Αχαιοί.
Η ενότητα των «Ελλήνων» είναι μεταγενέστερη κατασκευή.

Το ερώτημα τότε μετατοπίζεται. Πότε και γιατί αυτό το πλήθος άρχισε να ονομάζεται με ένα όνομα;

Στον Όμηρο η ενότητα αυτή δεν υπάρχει ακόμη. Υπάρχουν Αχαιοί, Δαναοί, Αργείοι. Και απέναντί τους οι Τρώες, οι οποίοι όμως δεν εμφανίζονται ως ριζικά ξένος κόσμος. Μιλούν την ίδια γλώσσα μέσα στο έπος, φέρουν ονόματα που σημαίνουν, μετέχουν στους ίδιους θεούς.
Η σύγκρουση δεν είναι απόλυτη ετερότητα — είναι ρήξη μέσα σε έναν κοινό κόσμο.

Αν οι Πέρσες ονομάζουν όλους αυτούς τους λαούς Ίωνες και αν ο Όμηρος παρουσιάζει έναν κόσμο όπου οι διακρίσεις δεν έχουν ακόμη παγιωθεί, τότε το ερώτημα γίνεται βαθύτερο.
Μήπως η Ιωνία δεν είναι απλώς τόπος αλλά πεδίο;
Μήπως οι Τρώες ανήκουν σε αυτό το πεδίο;

Το ίδιο σχήμα επανέρχεται στον Αισχύλο. Στο όνειρο της Άτοσσας εμφανίζονται δύο γυναίκες, η μία της Ανατολής και η άλλη της Δύσης, τις οποίες ο ποιητής ονομάζει ἀδελφαί γένους.
Όχι δύο κόσμοι — δύο μορφές του ίδιου.

Η ίδια εικόνα αποτυπώνεται και στη γεωγραφία. Στη δυτική άκρη της Μεσογείου βρίσκονται οι Στήλες του Ηρακλή, ενώ στην ανατολική τα Στενά του Ορμούζ.
Δύο πύλες του ίδιου κόσμου.

Ανάμεσα σε αυτές εκτυλίσσεται το δράμα των αρχαίων πολιτισμών. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο τα λόγια του Δαρείου αποκτούν μια βαθύτερη σημασία:
Η ύβρις δεν καταστρέφει μόνο στρατούς — καταστρέφει τη μνήμη της κοινής προέλευσης.

Η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο προέρχεται από τα γυρίσματα της ταινίας στη Μήλο, στο Σαρακήνικο — ένα τοπίο σχεδόν εξωκοσμικό, σεληνιακό πεδίο, όπου η ύλη μοιάζει να έχει απογυμνωθεί από τη γνώριμη μορφή της. Εκεί βρέθηκε και το τούνελ που εμφανίζεται στην ταινία, ένα πέρασμα μέσα στη λευκή πέτρα, σαν σχισμή ανάμεσα σε επίπεδα.
Ο τόπος αυτός δεν είναι σκηνικό — είναι μεθόριος.

Μαρία Αλεξέα