Life Is About to Imitate Art

Part III: The Return — Odysseus, Jesus Christ and Armageddon

Revelation, purification and the restoration of order

The return after the ascent

In the second part, the movement was upward. Faust passed through knowledge, magic, Mephistopheles and fragmentation, until his immortal part detached itself from the lower realm and ascended. But ascent gives rise to a new question: what happens when that which has risen returns?

When I created the modern Faust of my film, I named him Odysseus. The name appeared long before I understood its meaning. Years later, I began to see that descent and ascent were leading toward a third, fundamental movement: return.

In the Greek tradition, this return has a name: nostos. Homeric nostos is not simply movement from one place to another. It is the recovery of a centre that has disappeared from the visible field while still continuing to exist.

Odysseus returns to Ithaca, but at the same time he returns to the house, to memory and to his own axis.

From concealment to recognition

The journey begins within concealment. Calypso’s very name carries within it the Greek verb kalypto: to cover, to hide, to prevent something from appearing. As long as Odysseus remains with her, Ithaca and his identity still exist, but they lie outside the field of his active consciousness.

Nostos begins when he leaves this condition behind. The raft breaks apart, the hero falls into the sea, and Calypso’s garments become a burden. The clothing functions here as a temporary body, the covering of a previous state that must be shed if the transition is to continue.

In the sea appears Ino-Leucothea, a figure I associate with Eos, with dawn and the transition from one realm to another. She appears precisely when the previous form has been lost and the new one has not yet stabilised. The veil she gives Odysseus becomes the means of passage.

The sea becomes the in-between, the formless field where the previous state has been abandoned and the next has not yet appeared.

When the Phaeacians finally carry Odysseus to Ithaca, he arrives asleep. He wakes in his own homeland and does not recognise it, because Athena has spread a mist over the land. The return has taken place in space, but not yet in consciousness.

Here lies one of the deepest patterns of the Odyssey: truth exists before it is recognised. Ithaca does not need to be created again; it needs to be revealed.

Odysseus must awaken within that which had always been his.

Nostos becomes remembrance.

The suitors and the residues of forgetfulness

Inside the house are the suitors. The Greek word mnester belongs to the ancient mna-/mne- family, the same linguistic field in which we find mnaomai, mimnesko and mnema. The suitors appear precisely while Odysseus has been reduced to memory, and they occupy the space left empty by his absence.

Through the principle of correspondence — as within, so without; as above, so below — the house is simultaneously man and world. The suitors can therefore be read as residues of the memory of the lower self, old forms and attachments that continue to inhabit the human being even when the higher part has already begun to return to its source.

The same equation repeats itself on a larger scale. What appears within the human being as forgetfulness or attachment becomes, on the social plane, usurpation, transgression of limits and loss of measure, while on the cosmological plane it becomes separation from the higher order.

Human being, society and cosmos are different scales of the same geometry.

This is why nostos is not completed by arrival alone. Return requires restoration.

Names and the architecture of disorder

Within this structure, the names of the principal suitors acquire particular intensity.

Antinous offers the clearest example: anti + noos, the figure standing against the mind. He is the most aggressive of the suitors, plots the death of Telemachus and is the first to fall when Odysseus reveals his true presence. Return begins with the removal of that which stands against the mind.

Eurymachus carries within his name eurys, “wide,” and mache, “battle”: conflict spreading across the field. After Antinous falls, he attempts to shift responsibility, negotiate and finally attack. He embodies disorder that has expanded and now fights for its own preservation.

Amphinomus stands around nomos, law. He sees more than the others and still retains a trace of measure, yet remains within the field of the suitors: around the law without dwelling at its centre.

Ctesippus, finally, is linked to possession and wealth. He trusts in the power of what he owns and insults the disguised master of the house within that master’s own space.

Mind, law, battle, possession and measure thus form a semantic field that reveals what has been displaced from its proper position. The return of Odysseus restores mind, law, measure, boundary, hospitality, memory and house.

Revelation and purification

The destruction of the suitors does not complete the return. The space must be purified. Tables and seats are washed, the house is restored to order, and Odysseus calls for sulphur and fire so that pollution may be removed.

But before anything can be purified, it must become visible. This is the essence of the word apokalypsis: the removal of the covering, the manifestation of that which existed but could not be seen.

The movement is therefore: concealment → revelation → light → discernment → purification → restoration.

This is already the path of Odysseus. Calypso conceals, the sea strips away, Leucothea opens the passage, the mist hides Ithaca and Athena removes the covering. Memory returns, the house is revealed, and purification restores measure.

Armageddon: the field of revelation

The same geometry appears in Revelation. The opposing forces gather at Armageddon, and then heaven opens and the rider appears, the Word of God, the King of Kings.

Armageddon thus becomes a field of total revelation. Whatever had operated under concealment or had been absorbed into the existing order gathers and becomes visible. Light brings discernment, discernment brings purification, and purification leads to restoration.

The connection with Odysseus lies precisely here. As long as he is absent, the suitors can live as masters of the house. With his return, their very position is revealed as usurpation.

The presence of the higher principle changes the meaning of the entire field.

Light does not create distortion. It makes it visible.

The Beast and Aether

Within the geometric symbolism of my film, the Beast is the lower manifestation of Aether. The Beast functions as the anagrammatic shadow of Aether, the same force perceived through another level.

On the higher scale, this force is subtle, luminous and creative. On the lower scale, it appears as fire, because the field cannot receive its intensity without undergoing transformation.

What above is Aether and light appears below as Beast and fire.

In the human being, the fire burns away the residues of the lower self. In society, it reveals pathologies that had become normality. In cosmology, it restores the order of levels.

Purification is the same process operating on different scales.

Christ, Kalki and Eos

The same principle of return appears in Indian cosmology through Kalki. At the end of the Kali Yuga, when dharma has receded and adharma has occupied the field, Kalki appears in order to end decline and restore right order.

Kalki and Christ express here the same archetypal function of the return of the higher principle when the lower field has exhausted its cycle. This function is connected with Eos, the dawn that appears when night has reached its limit and light enters once more into a field that had remained under concealment.

Leucothea, the Christ of Revelation and Kalki thus belong to the same movement of revelation, purification, justice and restoration.

Nostos as a principle of correspondence

The Odyssey, Revelation and the cosmology of the Kali Yuga meet in a common pattern: absence of the centre → domination of the lower field → return of the higher principle → revelation → purification → restoration.

The house of Odysseus is a small cosmos. The human being is also a house, society a larger house, and the world repeats the same equation on a greater scale. The principle of correspondence connects these levels: as within, so without; as above, so below.

This is why the suitors can be at once persons, residues of memory and social pathologies; the garment can be both clothing and temporary body; the sea both physical element and field of transition. The same equation returns each time on a different scale.

A Return from the Future

Here the name I had given the modern Faust of my film years before I understood this structure acquires its full meaning: Odysseus.

The hero did not only have to descend and ascend. He had to return, moving from concealment to revelation, from forgetfulness to memory, and from fragmentation to reunion.

And so the circle of the three articles closes. In the first part, true art receives a form from a higher realm and makes it visible. In the second, Faust passes through fragmentation until he is reunited with the exiled higher part of himself. In the third, that which has recognised its source returns into the world.

Odysseus returns to Ithaca, the higher self returns within the human being, and justice is restored within the house. In the apocalyptic image, Christ returns to bring the true order of things into the light, while at the end of the Kali Yuga, Kalki appears as the bearer of the restoration of dharma. Eos gathers the same principle into its purest image: light returning after the night.

The same geometry repeats itself across different scales. What appears inwardly as remembrance and reunion appears on the social and cosmological planes as revelation, purification and restoration of order.

Return therefore reveals what had remained hidden, distinguishes the higher from the lower, purifies what has fallen away from measure, and restores order to its proper place.

Here A Return from the Future finally meets Homeric nostos, Revelation and the dawn of a new cycle. That which returns from the higher realm does not reproduce the world it received; it compels the world to reveal what it truly is and what it may become.

What remains strangest to me is that this structure did not first come to me through theory. The film had already written it. Years before I was able to read it, I had already named the modern Faust Odysseus.

Perhaps the creator, at the moment of creation, does not yet know why a name, an image or a symbol demands its place within the work. Perhaps sometimes the work knows before the creator does.

And so we return to the beginning of this series:

true art does not merely predict what is coming. It returns from there.

Maria Alexea

Life Is About to Imitate Art

Μέρος Γ: Η Επιστροφή — Οδυσσέας, Ιησούς Χριστός,Kalki και Αρμαγεδδών

Αποκάλυψη, κάθαρση και αποκατάσταση της τάξης

Η επιστροφή μετά την άνοδο

Στο δεύτερο μέρος η κίνηση ήταν προς τα άνω. Ο Φάουστ πέρασε μέσα από τη γνώση, τη μαγεία, τον Μεφιστοφελή και τον κατακερματισμό, ώσπου το αθάνατο μέρος του αποσπάστηκε από το κατώτερο πεδίο και ανυψώθηκε. Όμως η άνοδος γεννά ένα νέο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν αυτό που ανήλθε επιστρέφει;

Όταν δημιούργησα τον σύγχρονο Φάουστ της ταινίας μου, τον ονόμασα Οδυσσέα. Το όνομα εμφανίστηκε πολύ πριν κατανοήσω τη σημασία του. Χρόνια αργότερα άρχισα να βλέπω ότι η κάθοδος και η άνοδος οδηγούσαν σε μια τρίτη, θεμελιώδη κίνηση: την επιστροφή.

Στην ελληνική παράδοση αυτή η επιστροφή έχει το όνομα νόστος. Ο ομηρικός νόστος δεν είναι απλώς μετακίνηση από έναν τόπο σε έναν άλλο. Είναι επανάκτηση ενός κέντρου που έχει χαθεί από το ορατό πεδίο, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει.

Ο Οδυσσέας επιστρέφει στην Ιθάκη, αλλά ταυτόχρονα επιστρέφει στον οίκο, στη μνήμη και στον ίδιο του τον άξονα.

Από την κάλυψη στην αναγνώριση

Η διαδρομή αρχίζει μέσα στην κάλυψη. Το ίδιο το όνομα της Καλυψώς φέρει το καλύπτω: σκεπάζω, κρύβω, εμποδίζω κάτι να φανερωθεί. Όσο ο Οδυσσέας παραμένει κοντά της, η Ιθάκη και η ταυτότητά του εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά βρίσκονται έξω από το πεδίο της ενεργού συνείδησής του.

Ο νόστος αρχίζει όταν εγκαταλείπει αυτή την κατάσταση. Η σχεδία διαλύεται, ο ήρωας πέφτει στη θάλασσα και τα ενδύματα της Καλυψώς γίνονται βάρος. Το ρούχο λειτουργεί εδώ ως προσωρινό σώμα, ως περίβλημα μιας προηγούμενης κατάστασης που πρέπει να αποβληθεί για να συνεχιστεί η μετάβαση.

Μέσα στη θάλασσα εμφανίζεται η Ινώ–Λευκοθέα, μορφή που συνδέω με την Ηώ, με την αυγή και τη μετάβαση από ένα πεδίο σε άλλο. Εμφανίζεται ακριβώς όταν η προηγούμενη μορφή έχει χαθεί και η νέα δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί. Το πέπλο που προσφέρει στον Οδυσσέα γίνεται το μέσο της διέλευσης.

Η θάλασσα είναι το μεταξύ, το άμορφο πεδίο όπου η προηγούμενη κατάσταση έχει εγκαταλειφθεί και η επόμενη δεν έχει ακόμη φανερωθεί.

Όταν οι Φαίακες μεταφέρουν τελικά τον Οδυσσέα στην Ιθάκη, εκείνος φτάνει κοιμισμένος. Ξυπνά στην ίδια του την πατρίδα και δεν την αναγνωρίζει, επειδή η Αθηνά έχει απλώσει ομίχλη. Η επιστροφή έχει πραγματοποιηθεί στον χώρο, αλλά όχι ακόμη στη συνείδηση.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα σχήματα της Οδύσσειας: η αλήθεια υπάρχει πριν αναγνωριστεί. Η Ιθάκη δεν χρειάζεται να δημιουργηθεί ξανά· χρειάζεται να αποκαλυφθεί.

Ο Οδυσσέας πρέπει να ξυπνήσει μέσα σε αυτό που ήταν πάντοτε δικό του.

Ο νόστος γίνεται έτσι ανάμνηση.

Οι μνηστήρες και τα κατάλοιπα της λήθης

Μέσα στον οίκο βρίσκονται οι μνηστήρες. Η λέξη μνηστήρ ανήκει στην αρχαία οικογένεια μνα-/μνη-, στην ίδια γλωσσική περιοχή όπου βρίσκονται το μνάομαι, το μιμνήσκω και το μνῆμα. Οι μνηστήρες εμφανίζονται ακριβώς όσο ο Οδυσσέας έχει μετατραπεί σε μνήμη και καταλαμβάνουν τον χώρο που αφήνει κενό η απουσία του.

Μέσα στην αρχή της αναλογίας — όπως μέσα, έτσι και έξω· όπως πάνω, έτσι και κάτω — ο οίκος είναι ταυτόχρονα άνθρωπος και κόσμος. Οι μνηστήρες μπορούν επομένως να διαβαστούν ως κατάλοιπα της μνήμης του κατώτερου εαυτού, παλαιές μορφές και προσκολλήσεις που εξακολουθούν να κατοικούν μέσα στον άνθρωπο ακόμη και όταν το ανώτερο μέρος του έχει αρχίσει να επιστρέφει στην πηγή του.

Η ίδια εξίσωση επαναλαμβάνεται σε μεγαλύτερη κλίμακα. Αυτό που μέσα στον άνθρωπο είναι λήθη ή προσκόλληση, στο κοινωνικό πεδίο γίνεται σφετερισμός, υπέρβαση ορίων και απώλεια μέτρου, ενώ στην κοσμολογική κλίμακα γίνεται απομάκρυνση από την ανώτερη τάξη.

Άνθρωπος, κοινωνία και κόσμος αποτελούν διαφορετικές κλίμακες της ίδιας γεωμετρίας.

Γι’ αυτό ο νόστος δεν ολοκληρώνεται με μια απλή άφιξη. Η επιστροφή απαιτεί αποκατάσταση.

Τα ονόματα και η αρχιτεκτονική της αταξίας

Μέσα σε αυτή τη δομή αποκτούν ιδιαίτερη ένταση και τα ονόματα των σημαντικότερων μνηστήρων.

Ο Ἀντίνοος προσφέρει το καθαρότερο παράδειγμα: ἀντί + νόος, η μορφή που στέκεται απέναντι στον νου. Είναι ο επιθετικότερος μνηστήρας, σχεδιάζει την εξόντωση του Τηλέμαχου και πέφτει πρώτος όταν ο Οδυσσέας αποκαλύπτει την πραγματική του παρουσία. Η επιστροφή αρχίζει με την απομάκρυνση εκείνου που βρίσκεται ἀντί τοῦ νοῦ.

Ο Εὐρύμαχος φέρει το εὐρύς και τη μάχη: την εκτεινόμενη σύγκρουση. Μετά την πτώση του Αντίνοου επιχειρεί να μετακινήσει την ευθύνη, να διαπραγματευτεί και τελικά να επιτεθεί. Εκφράζει την αταξία που έχει εξαπλωθεί και μάχεται για τη διατήρησή της.

Ο Ἀμφίνομος βρίσκεται γύρω από τον νόμο. Βλέπει περισσότερο από τους άλλους και διατηρεί κάποιο ίχνος μέτρου, αλλά παραμένει μέσα στο πεδίο των μνηστήρων: γύρω από τον νόμο χωρίς να κατοικεί στο κέντρο του.

Ο Κτήσιππος συνδέεται με την κατοχή και τον πλούτο. Εμπιστεύεται την ισχύ των αποκτημάτων του και προσβάλλει τον μεταμφιεσμένο κύριο του οίκου μέσα στον ίδιο του τον χώρο.

Νους, νόμος, μάχη, κατοχή και μέτρο συγκροτούν έτσι ένα σημασιολογικό πεδίο που δείχνει τι έχει αποσπαστεί από τη σωστή του θέση. Η επιστροφή του Οδυσσέα αποκαθιστά νου, νόμο, μέτρο, όριο, φιλοξενία, μνήμη και οίκο.

Αποκάλυψη και κάθαρση

Η εξόντωση των μνηστήρων δεν ολοκληρώνει την επιστροφή. Ο χώρος πρέπει να καθαρθεί. Τα τραπέζια και τα καθίσματα πλένονται, ο οίκος επανέρχεται σε τάξη και ο Οδυσσέας ζητά θείο και φωτιά ώστε να απομακρυνθεί το μίασμα.

Πριν όμως καθαρριστεί κάτι, πρέπει να γίνει ορατό. Εδώ βρίσκεται η ουσία της λέξης ἀποκάλυψις: η αφαίρεση της κάλυψης, η φανέρωση αυτού που υπήρχε αλλά δεν φαινόταν.

Η κίνηση είναι συνεπώς: κάλυψη → αποκάλυψη → φως → διάκριση → κάθαρση → αποκατάσταση.

Αυτή είναι ήδη η πορεία του Οδυσσέα. Η Καλυψώ καλύπτει, η θάλασσα απογυμνώνει, η Λευκοθέα ανοίγει το πέρασμα, η ομίχλη κρύβει την Ιθάκη και η Αθηνά αφαιρεί την κάλυψη. Η μνήμη επανέρχεται, ο οίκος φανερώνεται και η κάθαρση επαναφέρει το μέτρο.

Αρμαγεδδών: το πεδίο της φανέρωσης

Η ίδια γεωμετρία εμφανίζεται στην Αποκάλυψη. Οι αντίπαλες δυνάμεις συγκεντρώνονται στον Αρμαγεδδώνα και στη συνέχεια ανοίγει ο ουρανός για να εμφανιστεί ο αναβάτης, ο Λόγος του Θεού, ο Βασιλεύς βασιλέων.

Ο Αρμαγεδδών γίνεται έτσι πεδίο πλήρους φανέρωσης. Ό,τι λειτουργούσε καλυμμένο ή ενσωματωμένο στην υπάρχουσα τάξη συγκεντρώνεται και γίνεται ορατό. Το φως φέρνει τη διάκριση, η διάκριση την κάθαρση και η κάθαρση την αποκατάσταση.

Η σύνδεση με τον Οδυσσέα βρίσκεται ακριβώς εδώ. Όσο εκείνος λείπει, οι μνηστήρες μπορούν να ζουν σαν κύριοι του οίκου. Με την επιστροφή του, η ίδια τους η θέση αποκαλύπτεται ως σφετερισμός.

Η παρουσία της ανώτερης αρχής μεταβάλλει το νόημα ολόκληρου του πεδίου.

Το φως δεν δημιουργεί την παραμόρφωση. Την κάνει ορατή.

Το Θηρίο και ο Αιθήρ

Μέσα στη γεωμετρική συμβολική της ταινίας μου, το Θηρίο αποτελεί τη χαμηλή εκδήλωση του Αιθέρα. Το Θηρίο λειτουργεί ως αναγραμματική σκιά του Αιθέρα, ως η ίδια δύναμη όταν προσλαμβάνεται μέσα από διαφορετική βαθμίδα.

Στην ανώτερη κλίμακα η δύναμη είναι λεπτή, φωτεινή και δημιουργική. Στη χαμηλή κλίμακα εμφανίζεται ως πυρ, επειδή το πεδίο δεν μπορεί να δεχθεί την έντασή της χωρίς μεταμόρφωση.

Αυτό που πάνω είναι Αιθήρ και φως, κάτω εμφανίζεται ως Θηρίο και πυρ.

Στον άνθρωπο, το πυρ καίει τα κατάλοιπα του κατώτερου εαυτού. Στην κοινωνία, αποκαλύπτει τις παθολογίες που είχαν γίνει κανονικότητα. Στην κοσμολογία, επαναφέρει την τάξη των βαθμίδων.

Η κάθαρση είναι η ίδια διαδικασία σε διαφορετικές κλίμακες.

Χριστός, Kalki και Ηώς

Η ίδια αρχή της επιστροφής εμφανίζεται στην ινδική κοσμολογία μέσα από τον Kalki. Στο τέλος του Kali Yuga, όταν το dharma έχει υποχωρήσει και το adharma έχει καταλάβει το πεδίο, ο Kalki εμφανίζεται για να τερματίσει την παρακμή και να επαναφέρει την ορθή τάξη.

Ο Kalki και ο Χριστός εκφράζουν εδώ την ίδια αρχέτυπη λειτουργία της επιστροφής της ανώτερης αρχής όταν το χαμηλό πεδίο έχει εξαντλήσει τον κύκλο του. Η λειτουργία αυτή συνδέεται με την Ηώ, την αυγή που εμφανίζεται όταν η νύχτα έχει φτάσει στο όριό της και το φως εισέρχεται ξανά σε ένα πεδίο που βρισκόταν υπό κάλυψη.

Η Λευκοθέα, ο Χριστός της Αποκάλυψης και ο Kalki εντάσσονται έτσι στην ίδια κίνηση φανέρωσης, κάθαρσης, δικαιοσύνης και αποκατάστασης.

Ο νόστος ως αρχή αναλογίας

Η Οδύσσεια, η Αποκάλυψη και η κοσμολογία του Kali Yuga συναντώνται σε ένα κοινό σχήμα: απουσία του κέντρου → κυριαρχία του χαμηλού πεδίου → επιστροφή της ανώτερης αρχής → αποκάλυψη → κάθαρση → αποκατάσταση.

Ο οίκος του Οδυσσέα είναι ένα μικρό σύμπαν. Ο άνθρωπος είναι επίσης ένας οίκος, η κοινωνία ένας μεγαλύτερος οίκος και ο κόσμος επαναλαμβάνει την ίδια εξίσωση σε μεγαλύτερη κλίμακα. Η αρχή της αναλογίας συνδέει αυτές τις βαθμίδες: όπως μέσα, έτσι και έξω· όπως πάνω, έτσι και κάτω.

Γι’ αυτό οι μνηστήρες μπορούν να είναι ταυτόχρονα πρόσωπα, κατάλοιπα μνήμης και κοινωνικές παθολογίες· το ένδυμα ρούχο και προσωρινό σώμα· η θάλασσα φυσικό στοιχείο και πεδίο μετάβασης. Η ίδια εξίσωση επανέρχεται κάθε φορά σε διαφορετική κλίμακα.

A Return from the Future

Εδώ αποκτά το πλήρες νόημά του το όνομα που είχα δώσει στον σύγχρονο Φάουστ της ταινίας μου χρόνια πριν αντιληφθώ αυτή τη δομή: Οδυσσέας.

Ο ήρωας δεν είχε μόνο να κατέλθει και να ανέλθει. Είχε να επιστρέψει, περνώντας από την κάλυψη στην αποκάλυψη, από τη λήθη στη μνήμη και από τον κατακερματισμό στην επανένωση.

Έτσι κλείνει και ο κύκλος των τριών άρθρων. Στο πρώτο μέρος, η αληθινή τέχνη δέχεται μια μορφή από το ανώτερο πεδίο και την καθιστά ορατή. Στο δεύτερο, ο Φάουστ περνά μέσα από τον κατακερματισμό μέχρι να επανενωθεί με το εξόριστο ανώτερο μέρος του. Στο τρίτο, αυτό που έχει αναγνωρίσει την πηγή του επιστρέφει μέσα στον κόσμο.

Ο Οδυσσέας επιστρέφει στην Ιθάκη, ο ανώτερος εαυτός επανέρχεται μέσα στον άνθρωπο και η δικαιοσύνη αποκαθίσταται μέσα στον οίκο. Στην αποκαλυπτική εικόνα, ο Χριστός επιστρέφει για να φέρει στο φως την πραγματική τάξη των πραγμάτων, ενώ στο τέλος του Kali Yuga ο Kalki εμφανίζεται ως φορέας της αποκατάστασης του dharma. Η Ηώς συμπυκνώνει την ίδια αρχή στην καθαρότερη εικόνα της: το φως που επιστρέφει μετά τη νύχτα.

Η ίδια γεωμετρία επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές κλίμακες. Αυτό που στο εσωτερικό πεδίο εμφανίζεται ως ανάμνηση και επανένωση, στο κοινωνικό και κοσμολογικό πεδίο εμφανίζεται ως φανέρωση, κάθαρση και αποκατάσταση της τάξης.

Η επιστροφή επομένως φανερώνει ό,τι είχε παραμείνει κρυμμένο, διακρίνει το υψηλό από το χαμηλό, καθαρίζει ό,τι έχει αποκοπεί από το μέτρο και επαναφέρει την τάξη στην ορθή της θέση.

Εδώ το A Return from the Future συναντά τελικά τον ομηρικό νόστο, την Αποκάλυψη και την αυγή ενός νέου κύκλου. Αυτό που επιστρέφει από το υψηλότερο πεδίο δεν αναπαράγει τον κόσμο που παρέλαβε· τον αναγκάζει να αποκαλύψει τι πραγματικά είναι και τι μπορεί να γίνει.

Το πιο παράξενο για μένα παραμένει ότι αυτή τη δομή δεν μου την έδωσε πρώτα μια θεωρία. Την είχε ήδη γράψει η ταινία. Χρόνια πριν μπορέσω να τη διαβάσω, είχα ήδη ονομάσει τον σύγχρονο Φάουστ Οδυσσέα.

Ίσως ο δημιουργός, τη στιγμή της δημιουργίας, να μη γνωρίζει ακόμη γιατί ένα όνομα, μια εικόνα ή ένα σύμβολο απαιτεί τη θέση του μέσα στο έργο. Ίσως μερικές φορές το έργο γνωρίζει πριν από τον δημιουργό.

Και τότε επανερχόμαστε στην αρχή αυτής της σειράς:

η αληθινή τέχνη δεν προβλέπει απλώς αυτό που έρχεται. Επιστρέφει από εκεί.

Μαρία Αλεξέα